Wprowadzenie znacznika do zmiany
czyli bardzo precyzyjne oznaczenie jego położenia w piersi przed rozpoczęciem leczenia neoadjuwantowego (chemioterapii i/lub hormonoterapii)
W skrócie
Znacznik (marker) do guza piersi to maleńki, tytanowy klips wielkości od 2 do 3 milimetrów, który zakładam do guza pod kontrolą USG, w znieczuleniu miejscowym, przed rozpoczęciem chemioterapii. Dzięki niemu, nawet jeśli guz zmniejszy się lub zniknie po leczeniu, dokładnie wiadomo, gdzie się znajdował, co często pozwala wykonać operację oszczędzającą pierś. Cały zabieg trwa od 10 do 15 minut. Znacznik jest bezpieczny, nie uruchamia bramek na lotnisku i zwykle nie trzeba go usuwać.
Jako chirurg onkologiczny zakładam znaczniki do guza piersi pod kontrolą USG w Szczecinie, w warunkach ambulatoryjnych, w znieczuleniu miejscowym.
Na czym polega założenie znacznika?
Zabieg wykonuję w pozycji leżącej, w znieczuleniu miejscowym, przy pomocy igieł firmy BARD oraz aparatu USG, który pozwala zlokalizować zmianę w piersi. Po dezynfekcji skóry i podaniu znieczulenia wykonuję niewielkie nacięcie i wprowadzam igłę ze znacznikiem, śledząc jej przebieg na monitorze USG, tak by ustawić koniec igły na granicy zmiany, a sam znacznik umieścić bezpośrednio w guzie. Zabieg nie wymaga szwów, ponieważ nacięcie ma wielkość od 3 do 4 milimetrów. Cała procedura pod kontrolą USG trwa od 10 do 15 minut, razem z przygotowaniem sprzętu i lokalizacją zmiany.
Na zakończenie zakładam opatrunek chłodzący, a po około 20 minutach sprawdzam miejsce wkłucia i zakładam opatrunek uciskowy. Znacznik jest niewyczuwalny i bezpieczny. Nie są znane żadne szkodliwe skutki stosowania metalowych markerów, a bardzo rzadko mogą one powodować niewielkie dolegliwości bólowe. Znaczniki nie uruchamiają detektorów metalu na lotnisku ani w sklepie.
Po co zakłada się znacznik przed chemioterapią?
Chemioterapia przedoperacyjna (neoadjuwantowa) potrafi znacznie zmniejszyć guz, a czasem sprawić, że staje się on niewidoczny w badaniach obrazowych. Bez znacznika chirurg mógłby nie odnaleźć dokładnego miejsca, w którym była zmiana. Marker rozwiązuje ten problem.
| Rola znacznika | Co to daje pacjentce |
|---|---|
| Precyzyjna lokalizacja guza | Miejsce guza można odnaleźć nawet wtedy, gdy zmiana zniknie po chemioterapii. |
| Monitorowanie leczenia | Pozwala śledzić, czy guz się zmniejsza, czyli czy terapia działa. |
| Planowanie operacji | Daje chirurgowi punkt odniesienia i często umożliwia operację oszczędzającą pierś. |
Znacznik jest dobrze widoczny zarówno w USG piersi (jako jasny punkt), jak i w mammografii. W badaniach naukowych oznaczenie guza przed chemioterapią było metodą bezpieczną i dobrze tolerowaną, pozwalało zlokalizować lożę guza z wysoką dokładnością i przeprowadzić operację oszczędzającą pierś u większości pacjentek.
Jak się przygotować do zabiegu?
Przynieś ze sobą ciasny biustonosz, na przykład sportowy. Pierwszy opatrunek zmień najwcześniej 24 godziny po zabiegu. Przez około 3 dni po procedurze unikaj nadmiernej aktywności fizycznej i prac domowych. W przypadku krwawienia, infekcji lub nadmiernego bólu pilnie zgłoś się do lekarza.
Powiadom mnie przed zabiegiem o wszelkich alergiach lub niepożądanych reakcjach na leki, o infekcjach wirusowych (w tym HBV, HCV, HIV), o przyjmowanych lekach przeciwkrzepliwych lub zaburzeniach krzepnięcia, o skłonności do omdleń lub dużych wahań ciśnienia, a także o ciąży lub karmieniu piersią.
Rola znacznika guza piersi przed leczeniem neoadiuwantowym
Znaczniki guza piersi, nazywane również klipsami lub markerami, odgrywają kluczową rolę w diagnostyce i leczeniu raka piersi, szczególnie przed rozpoczęciem leczenia neoadiuwantowego, takiego jak chemioterapia.
Znaczenie znacznika guza piersi
- Precyzyjna lokalizacja guza: umieszczenie znacznika przed leczeniem pozwala dokładnie zlokalizować zmianę, nawet jeśli guz zmniejszy się lub zniknie pod wpływem chemioterapii. Dzięki temu chirurg onkologiczny może precyzyjnie zaplanować operację i usunąć całą zmianę.
- Monitorowanie odpowiedzi na leczenie: znacznik pomaga ocenić skuteczność terapii. Regularne badania obrazowe, takie jak USG piersi czy mammografia, pozwalają śledzić, czy guz się zmniejsza.
- Pomoc w planowaniu operacji: znacznik działa jak punkt odniesienia, co jest szczególnie ważne, gdy guz jest niewyczuwalny lub trudny do zlokalizowania po chemioterapii. Umożliwia to często mniej inwazyjny zabieg oszczędzający pierś, co ma znaczenie dla estetyki i jakości życia pacjentki.
Widoczność znacznika w badaniach obrazowych
- USG piersi: znacznik jest zazwyczaj dobrze widoczny jako jasny punkt w tkance piersi i służy do monitorowania położenia zmiany podczas leczenia.
- Mammografia: znacznik jest również dobrze widoczny na zdjęciach rentgenowskich, co pomaga ocenić jego położenie względem otaczających tkanek przed operacją i po niej.
Podsumowanie
Znacznik guza piersi przed leczeniem neoadiuwantowym jest ważnym narzędziem. Dla chirurga onkologicznego stanowi punkt odniesienia, który umożliwia precyzyjne zaplanowanie i przeprowadzenie operacji, a jego widoczność w USG i mammografii pozwala monitorować odpowiedź na leczenie i bezpiecznie zlokalizować guz.
Etapy wykonywania zabiegu zakładania znacznika do guza piersi przed chemioterapią
| 1 | Konsultacja i przygotowanie. Wyjaśniam cel i przebieg zabiegu. |
| 2 | Ułożenie pacjentki. Leżysz wygodnie na plecach, z ręką uniesioną nad głowę po stronie guza. Wykonuję zdjęcie okolicy zabiegu. |
| 3 | Dezynfekcja i znieczulenie miejscowe. Znieczulenie minimalizuje ból i dyskomfort. |
| 4 | Nawigacja USG. Na ekranie USG lokalizuję guz, co pozwala precyzyjnie wprowadzić igłę z markerem. |
| 5 | Wprowadzenie znacznika. Wprowadzam cienką igłę z markerem do guza pod kontrolą obrazu USG i umieszczam znacznik w zmianie lub w jej pobliżu. |
| 6 | Kontrola położenia. Ponownie sprawdzam w USG, czy znacznik jest właściwie umieszczony. |
| 7 | Zabezpieczenie miejsca wkłucia. Zakładam mały opatrunek, a następnie opatrunek uciskowy, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia lub siniaka. |
| 8 | Instrukcje po zabiegu. Otrzymujesz zalecenia dotyczące pielęgnacji miejsca wkłucia oraz informację, jak postępować, gdyby pojawiły się niepokojące objawy. |
Zalecenia dla pacjentki po założeniu znacznika do guza piersi
Po założeniu znacznika warto przestrzegać kilku zaleceń, które pomogą w gojeniu i zapewnią skuteczność dalszego leczenia.
| Obszar | Co robić |
|---|---|
| Odpoczynek | Unikaj wysiłku i dźwigania przez 72 godziny. W miarę możliwości odpoczywaj. |
| Opatrunek i higiena | Opatrunek uciskowy przez przynajmniej 24 godziny. Miejsce suche i czyste. Przez pierwsze 48 godzin prysznic zamiast kąpieli. Opatrunek zmieniaj przez od 3 do 5 dni (instrukcja: prawidłowa zmiana opatrunku). Noś delikatnie uciskowy stanik (np. sportowy) przez około 5 dni. |
| Ból i obrzęk | W razie potrzeby paracetamol lub ibuprofen. Zimne okłady przez od 10 do 15 minut co kilka godzin. Przy siniaku maść (np. Lioton 1000) miejscowo, trzy razy dziennie, przez od 7 do 10 dni. |
| Czego unikać | Intensywnych ćwiczeń, biegania, skakania i nacisku na okolicę wkłucia. |
| Przed badaniami | Przed USG lub mammografią poinformuj personel o założonym znaczniku. |
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem
Zgłoś się bez czekania, jeśli pojawią się: zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia, gorączka, wydzielina z rany, nasilający się ból lub krwawienie.
Założenie znacznika bywa stresujące, i to zrozumiałe. Nie wahaj się szukać wsparcia u bliskich lub u zespołu, który się Tobą opiekuje.
Najczęstsze pytania
Czy zakładanie znacznika boli?
Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, więc jest praktycznie bezbolesny. Odczucie ogranicza się do momentu podania znieczulenia.
Czy znacznik trzeba potem usuwać?
Zwykle nie. Jeśli zmiana jest usuwana chirurgicznie, znacznik zostaje wyjęty razem z tkanką podczas operacji. Jeśli nie, pozostaje w piersi i nie przeszkadza.
Czy znacznik uruchamia bramki na lotnisku?
Nie. Metalowe znaczniki są zbyt małe, aby uruchomić detektory metalu na lotnisku czy w sklepie.
Czy znacznik można wyczuć pod palcami?
Nie. Znacznik ma tylko od 2 do 3 milimetrów i jest niewyczuwalny.
Czy znacznik przeszkadza w USG, mammografii lub rezonansie?
Nie przeszkadza, a wręcz pomaga, bo jest dobrze widoczny i wyznacza miejsce guza. Przed każdym badaniem obrazowym warto poinformować personel, że masz założony znacznik.
Ile trwa zabieg?
Zwykle od 10 do 15 minut, razem z przygotowaniem i lokalizacją zmiany w USG.
Czy znacznik może się przemieścić?
Znaczne przemieszczenie zdarza się rzadko. Właśnie dlatego niektóre markery mają dodatkową otoczkę, a po założeniu zawsze kontroluję ich położenie w USG.
Na czym opieram te informacje
- Shahzad R, Masood M, Shahid A i wsp. Sonographically guided metallic clip placement for tumour localization in early breast cancer patients undergoing neoadjuvant chemotherapy. J Pak Med Assoc, 2019. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31622305
- Makanjuola DI, Alkushi A, Al Anazi K. Defining radiologic complete response following neoadjuvant chemotherapy in breast cancer. Eur J Radiol, 2020. doi.org/10.1016/j.ejrad.2020.109146
- Yashaswinii P, Christina EP, Ramaswami S i wsp. USG-Guided Single Versus Multiple Tissue Marker Placements in Breast Malignancy Patients Undergoing Neoadjuvant Chemotherapy. Cureus, 2024. doi.org/10.7759/cureus.65355
✓ Zweryfikowane medycznie
lek. Norbert Szram, chirurg onkologiczny. Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie. Członek Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej.
Ostatni przegląd merytoryczny: 04.08.2026. Materiał edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej.