Blog

Znacznik, nazywany też markerem lub klipsem, to jedno z narzędzi, które w ostatnich latach realnie zmieniło sposób leczenia raka piersi. Ten artykuł tłumaczy, dlaczego znacznik bywa tak ważny, jakie są jego rodzaje i co pokazują badania. Jeśli szukasz opisu samego zabiegu krok po kroku oraz zaleceń po nim, znajdziesz je na stronie Wprowadzenie znacznika do zmiany.

Dlaczego znacznik zmienia przebieg leczenia?

Chemioterapia przedoperacyjna (neoadjuwantowa) bywa stosowana u pacjentek z rakiem piersi, aby zmniejszyć guz jeszcze przed operacją. Daje to większą szansę na zabieg oszczędzający pierś, czyli usunięcie fragmentu piersi zamiast całego gruczołu.

Skuteczne leczenie ma jednak paradoksalny skutek: guz może zmniejszyć się tak bardzo, że w badaniach obrazowych staje się niewidoczny. Bez wcześniej założonego znacznika chirurg mógłby nie odnaleźć miejsca, w którym była zmiana. Znacznik zakłada się więc przed rozpoczęciem chemioterapii, aby to miejsce oznaczyć na stałe.

Po chemioterapii guz bywa niewidoczny: co mówią badania?

To nie jest teoria. W badaniu Koo i współpracowników przeanalizowano 153 znaczniki założone u pacjentek, u których po chemioterapii guz całkowicie zniknął w badaniu mikroskopowym. Zmiany resztkowej nie udało się uwidocznić w USG w 27,5 procent przypadków.

Gdy guz znika po chemioterapii, jedynym punktem odniesienia dla chirurga zostaje wcześniej założony znacznik.

Dlatego znacznik nie jest dodatkiem, tylko elementem, który pozwala zaplanować precyzyjną operację i ułatwia patomorfologowi odnalezienie miejsca zmiany w usuniętej tkance.

Rodzaje znaczników do guza piersi

Znaczniki nie są jednakowe. Dzieli się je na dwie główne grupy.

Rodzaj znacznika ma znaczenie, bo wpływa na to, jak dobrze widać go w USG po chemioterapii. W badaniu Koo i współpracowników klipsy chirurgiczne oraz Cormark były lepiej widoczne niż UltraClip. Z kolei w ocenie samego UltraClip (Sakamoto i współpracownicy) znacznik udawało się uwidocznić w USG u około 60 procent pacjentek. To dlatego dobór znacznika i technika jego założenia mają znaczenie dla późniejszej operacji.

Czy znacznik jest bezpieczny i czy się przemieszcza?

Tak, jest bezpieczny. Youn i współpracownicy sprawdzili klipsy chirurgiczne stosowane jako znaczniki przed chemioterapią: nie zaobserwowano przemieszczenia znacznika ani powikłań, a znaczniki nie zaburzały oceny odpowiedzi na leczenie. Autorzy opisali je jako dobrze tolerowane, bezpieczne i łatwe do uwidocznienia w badaniach obrazowych.

Metalowe znaczniki są niewyczuwalne, nie są znane żadne szkodliwe skutki ich stosowania i nie uruchamiają detektorów metalu na lotnisku ani w sklepie.

Znacznik po biopsji mammotomicznej

Znacznik zakłada się nie tylko przed chemioterapią. Jednym ze wskazań jest także biopsja mammotomiczna. Jeśli zmiana jest usuwana bez wcześniejszego potwierdzenia w biopsji gruboigłowej, w loży po zabiegu zostawia się znacznik, aby zachować informację o pierwotnym położeniu zmiany.

Gdyby wynik badania histopatologicznego okazał się niepokojący, taki znacznik pozwala odnaleźć dawne miejsce zmiany podczas kolejnego USG i wyznaczyć zakres ewentualnej operacji.

Jak zakłada się znacznik?

Zabieg wykonuję w znieczuleniu miejscowym, pod kontrolą USG. Nacięcie ma od 3 do 4 milimetrów, nie wymaga szwów, a cała procedura trwa od 10 do 15 minut. Znacznik umieszcza się pod kontrolą USG, ponieważ jest to dokładniejsze niż pod kontrolą mammografii.

Szczegółowy opis krok po kroku, przygotowanie do zabiegu oraz zalecenia po nim znajdziesz na stronie Wprowadzenie znacznika do zmiany.

Najczęstsze pytania

Czy każdy znacznik jest tak samo dobrze widoczny w USG?

Nie. Widoczność zależy od rodzaju znacznika. W badaniach niektóre znaczniki (na przykład klipsy chirurgiczne) były lepiej widoczne w USG po chemioterapii niż inne. Dlatego dobór znacznika ma znaczenie.

Co się dzieje, jeśli guz zniknie po chemioterapii?

To dobra wiadomość, bo oznacza, że leczenie zadziałało. Miejsce guza pozostaje jednak oznaczone znacznikiem, więc chirurg wie, gdzie operować, nawet gdy samej zmiany już nie widać.

Czym różni się znacznik metalowy od hydrożelowego?

Metalowe (tytanowe lub stalowe) są najczęściej stosowane. Znaczniki z materiałem otaczającym, na przykład hydrożelowe, lepiej wypełniają lożę, rzadziej się przemieszczają i pomagają zatrzymać drobne krwawienie.

Dlaczego znacznik zakłada się pod kontrolą USG, a nie mammografii?

Umieszczenie znacznika pod kontrolą USG jest uważane za dokładniejsze i pozwala na bieżąco śledzić położenie igły oraz zmiany w piersi.

Czy znacznik zostawia się także po biopsji mammotomicznej?

Tak, jeśli zmiana jest usuwana bez wcześniejszego potwierdzenia w biopsji gruboigłowej. Znacznik w loży pozwala odnaleźć pierwotne miejsce zmiany, gdyby wynik okazał się niepokojący.

Na czym opieram te informacje